صدور فاکتور و اخذ گواهی مبدأ

گواهی مبدأ سندی است که به درخواست صادرکننده يا نماينده قانونی وی برای تعيين مبدأ يک کالای صادراتی توسط اتاق بازرگانی کشور صادر کننده کالا (کشور فروشنده) و طبق فرمی که توسط اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) توصیه شده صادر می گردد. کشور سازنده و مبدأ کالا را قبلاً کشور تولیدکننده نهایی کالا بشمار می آوردند ولیکن با رونق ضوابط سازمان جهانی تجارت (WTO) و طبق قواعد تعیین مبدأ کالا در حال حاضر تعیین مبدأ کالا بر پایه تغییرات و مراحل تکمیل کالا و با توجه به تغییرات و مشخصات تعرفه بندی و کد سیستم هماهنگ شده کالا انجام می پذیرد. از نظر استانداردهای گمرکی، تشخيص مبدأ يک کالای صادراتی فرآيندی پيچيده و بحث برانگيز است، اما با اين وجود اين امر پايه ای اساسی برای تعيين تعرفه ها و ساير شاخص های مهم تجارت فرامرزی به شمار می رود.

اگرچه سابقه صدور گواهي مبدأ به سال های بسيار دوري برمی گردد، اما صدور اين سند همراه با تاييد ساير اسناد صادراتی در سال 1923 ميلادی و در پی تشکيل کنوانسيون بين المللی ژنو با تدوين مقررات تسهيل تشريفات گمرکی رايج گرديد. بر اين اساس دولت ها مجاز به تشکيل سازمان های مناسبی در قلمرو ملي تحت حاکميت خود براي صدور گواهی مبدأ شدند.

مطابق بند 11 کنوانسيون 1923 ژنو، دولت ها می توانند مجوز و ماموريت فرآيند صدور گواهی مبدأ را به سازمان های غيردولتی که دارای صلاحيت لازم هستند، اعطا نمايند. لذا از يک سو نظر به گستردگی شبکه اتاق های بازرگانی و تسهيلات فراهم شده توسط آن ها، و از سوی ديگر با توجه به حسن شهرت و اعتبار اتاق ها در ارائه خدمات به بازرگانان، مسئوليت صدور گواهی مبدأ در اغلب کشورها به اتاق های بازرگانی تفويض شده است.

از نقطه نظر کاربرد این سند باید متذکر شد که در بازرگانی بین المللی، بعضی دولت ها در روابط فی مابین برای کالاهای تولید شده در کشورهایشان (طرف ها خودضابطه مربوط به تشخیص کالاهای تولید شده در یک کشور را تعیین می کنند) مزایایی به صورت تخفیف دراخذ حقوق ورودی یا کلاً معافیت از آن، برای یکدیگر قائل می شوند. درقرارداد های پایاپای نیز می توان از آن گواهی استفاده کرد و بر پایه آن مبدأ کالاهای مبادله شده میان کشورهای طرف قراردادها را مشخص ساخت.