ناترازی انرژی در ایران ریشه در ساختاری دارد که ارزانی سوخت را به سود تولید ناکارآمد تبدیل کرده است. بر اساس یافته‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، خودروهای تولید داخل تا سه برابر استاندارد جهانی سوخت مصرف می‌کنند؛ آماری که نشان از عمق فاصله صنعت خودروی کشور با معیارهای بین‌المللی دارد. در این میان، محدودیت واردات خودرو، مسیر رقابت را بسته و به تولیدکنندگان انحصاری اجازه داده تا با بهره‌وری پایین، محصولات خود را با پشتوانه منابع ارزی کشور عرضه کنند.

در یک سوی این وضعیت، تولیدکنندگان انحصاری و ذی‌نفعان رانتی از ارز ارزان، تسهیلات بانکی ویژه و بازار بسته بهره می‌برند و در سوی دیگر، مردم درگیر معیشت هستند. خودروهای بی‌کیفیت و پرمصرف، علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین سوخت بر خانوارها، سهم قابل‌توجهی در ناترازی انرژی کشور دارند. کارشناسان اقتصادی معتقدند که افزایش قیمت بنزین بدون اصلاح ساختار صنعت خودرو و بازنگری در سیاست‌های وارداتی، تنها فشار بیشتری به سفره مردم وارد خواهد کرد.

اصلاح قیمت انرژی باید هم‌زمان با جلوگیری از تداوم سود ذی‌نفعان ناترازی، رفع انحصار و فراهم‌سازی زمینه رقابت واقعی در بازار خودرو صورت گیرد. در این مسیر، تسهیل فرایندهای واردات خودروهای استاندارد و بهینه‌سوز، می‌تواند ضمن افزایش کیفیت و کاهش مصرف سوخت، به بهبود کارایی زنجیره تأمین و کاهش هزینه‌های ترخیص کالا های وارداتی کمک شایانی کند.